500 jaar Nederlandse muziek!

Josquin, renaissancecomponist, mengde de Nederlandse stijl met de Italiaanse. Van hem klinkt “And David sang…”, een motet in bewerking van Joey Roukens. De in Engeland woonachtige Jan Vriend componeerde voor het Rubens Quartet een kort spannend werk, geïnspireerd door Anton Webern. Het vierde strijkkwartet van wereldreiziger Samuel de Lange (1840-1911) vormt het romantische hart van dit programma.  Er is invloed van Brahms en Schumann, maar het werk heeft een onmiskenbaar eigen karakter. Het opzwepende “Ecstasy” van de eclectische componist Joey Roukens maakt het programma compleet. Er klinkt zowel Schotse fiddle music als muziek van de Indonesische gamelan en popmuziek in door.

U kunt dit programma beluisteren op verschillende plekken in het land. Bovendien zal de Concertzender een opname maken van de première. Hieronder vindt u de voorlopige speellijst:

• 14 september - Utrecht
• 16 september - Rotterdam
• 23 september - Oegstgeest
• 2 oktober - Oirschot
• 9 oktober - Lambertschaag (zonder Ecstasy)

Overigens is het kwartet momenteel druk bezig met de realisatie van een nieuwe CD, waarop Josquin Desprez en Joey Roukens (Earnest & Game) worden gespeeld. De cd-release staat gepland voor het najaar. Fragmenten kunt u hier alvast beluisteren!

Meer over de componisten:

Josquin Desprez leefde van ongeveer 1450 tot 1521 in de zuidelijke Nederlanden, Frankrijk en Italië. Tijdens zijn leven was hij al beroemd; Maarten Luther zei over hem, dat hij de noten kon laten doen wat hij maar wilde, terwijl het bij andere componisten wel vaker andersom het geval was. Josquin werd beïnvloed door verschillende stijlen uit de Nederlanden en Italië, de Franco-Vlaamse en de Italiaanse stijl. De Franco-Vlaamse stijl was vernuftige polyfone (meerstemmige) muziek. De Italiaanse stijl, met name Venetiaanse stijl, is georiënteerd naar de grote ruimte van de San Marco kerk in Venetië, waarbij door de speciale bouw van die kerk meerkorigheid gebruikt werd als compositiestijl. Op deze manier ontstonden meer vocale kleuren en dynamiek. Belangrijke kenmerken in het werk van Josquin, die ook in het werk dat het Rubens Quartet speelt naar voren komen, zijn verder imitatio (imitatie van melodisch materiaal door alle stemmen heen), en suavitas (zoetheid, zachtheid van melodie).

“And David sang…” is een bewerking van Joey Roukens uit 2009 van het oorspronkelijke motet “Planxit autem David”. Joey heeft het werk zo aangepast, dat de muzikale inhoud van het motet wel duidelijk aanwezig is, maar er toch een nieuw werk ontstaan is. Het is hier en daar ingekort en met speciaal voor strijkkwartet verwerkte klankeffecten als flageoletten, tremolo en ponticello de 21^e eeuw binnengeloodsd.

Jan Vriend is in 1938 in Nederland geboren maar leeft sinds 1984 in Engeland (Gloucestershire). Hij voelt zich thuis in verschillende stijlen en bespeelt zelf verschillende instrumenten, zoals piano, orgel, viool en klarinet. Als dirigent van orkesten en koren was hij zeer actief. De communicatieve kracht tussen muziek en publiek is erg belangrijk voor Jan Vriend. Het vormt een muzikale, wetenschappelijke en menselijk-filosofische basisvraag, die een jarenlange intensieve samenwerking met Jos Kunst, een veelzijdige kunstenaar en muziekwetenschapper, teweeg bracht.

Jan Vriend is oprichter van het ASKO ensemble, waarvoor hij menig werk componeerde. Het beknopte, intensieve werk van Jan Vriend dat u in dit programma hoort, “Critical Mass” uit 2008, is speciaal voor het Rubens Quartet gecomponeerd.

Samuel de Lange was een Nederlandse romantische componist. Hij werd in 1840 in Rotterdam geboren. Van zijn vader, Samuel sr, veelzijdig musicus en componist, ontving hij een uitgebreide muzikale opleiding. Hij reisde op jonge leeftijd samen met zijn broer Daniël, cellovirtuoos, heel Europa door om concerten te geven. Zijn onnavolgbare orgel- en pianotechniek bracht hem in contact met de belangrijkste muzikale centra van Europa, zoals Basel, Keulen en Stuttgart, en met de belangrijkste componisten van die tijd, waaronder Johannes Brahms, Max Bruch en Max Reger. Zijn uitgebreide oeuvre bevat wat kamermuziek betreft alleen al vijf pianotrio’s en dertien strijkkwartetten. Samuel de Lange overleed in 1911 in Stuttgart.

Samuels composities zijn relatief onbekend, ook in Nederland. Dit zou kunnen komen omdat Samuel zo’n groot deel van zijn leven in het buitenland doorbracht en dat zijn muziek na zijn dood aldaar in archieven verdween. Ook zijn vierde kwartet is dit lot beschoren; het werd in Leipzig in 1901 uitgegeven, en verdween in het archief van Stuttgart. Dankzij het uitgebreide onderzoek van de Stichting de Lange brengt het Rubens Quartet dit werk opnieuw voor u tot leven.

Ecstasy van Joey Roukens is het tweede deel uit diens strijkkwartet “Earnest and Game” uit 2007, geschreven voor het Rubens Quartet in opdracht van de Rotterdamse Kamermuziek Vereeniging. De titel van het werk is ontleend aan een levensmotto van Geoffrey Chaucer. Het deel Ecstasy slaat dus overduidelijk op het gedeelte “Game” van de titel, en niet zo maar een spel. “De spelers moeten met een uiterste, opzwepende energie spelen en dit van begin tot eind volhouden”, zo zegt Joey Roukens.

Joey is bij het Rubens Quartet composer in residence, dankzij ondersteuning van het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten.  Er is sinds 2007 een zeer intensieve samenwerking met een in september 2011 verschenen cd als resultaat. Op deze cd staat ook “And David Sang…” van Josquin.

Verder heeft Joey muziek bewerkt voor het Rubens Quartet plus marimbaspeler en klinkt op 1 oktober 2011 een nieuw werk, "Visions at Sea", in opdracht van het Scheepvaartmuseum Amsterdam voor het Rubens Quartet gecomponeerd ter ere van de heropening van dit museum. Kortom, een zeer vruchtbare samenwerking.